Pročitajte Sofijsku deklaraciju lidera EU i Zapadnog Balkana




Foto: EPA-EFE U Sofiji se danas održava Samit "Evropska unija – Zapadni Balkan" na kojem su se politički lideri i učesnici sastanka u bugarskoj prijestolnici usaglasili u vezi sa zaključivanjem i potpisivanjem Sofijske deklaracije. U Sofiji se danas održava Samit "Evropska unija – Zapadni Balkan" na kojem su se politički lideri i učesnici sastanka u bugarskoj prijestolnici usaglasili u vezi sa zaključivanjem i potpisivanjem Sofijske deklaracije. Sofijsku deklaraciju prenosimo u cijelosti:
"Mi, lideri Evropske unije (EU) i njenih zemalja članica, uz konsultacije s našim partnerima sa Zapadnog Balkana i u prisustvu relevantnih zainteresovanih strana iz regiona danas zaključujemo sljedeće:
1. EU pozdravlja zajedničku posvećenost partnera sa Zapadnog Balkana evropskim vrijednostima i principima, kao i viziju jake, stabilne i ujedinjene Evrope podržane našim historijskim, kulturnim i geografskim vezama i našim uzajamnim političkim, sigurnosnim i ekonomskim interesima.
2. Pozivajući se na samit u Solunu 2003. godine, EU ponovo potvrđuje svoju nedvosmislenu podršku evropskoj perspektivi Zapadnog Balkana. Nadovezujući se na do sada postignuti napredak, partneri sa Zapadnog Balkana ponovo potvrđuju svoju posvećenost evropskoj perspektivi kao svom čvrstom strateškom izboru, a u cilju jačanja njihovih napora i uzajamne podrške. Kredibilitet ovih napora zavisi od jasne javne komunikacije.
3. EU je odlučna pojačati i intenzivirati svoje angažovanje na svim nivoima radi pružanja podrške političkim, ekonomskim i društvenim transformacijama u regionu, uključujući i kroz jaču pomoć zasnovanu na opipljivom napretku u vladavini prava, kao i u socijalnoekonomskim reformama na strani partnera sa Zapadnog Balkana.
4. EU pozdravlja posvećenost partnera sa Zapadnog Balkana davanju prvenstva demokratiji i vladavini prava, posebno u pogledu borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala, dobrog upravljanja, kao i u pogledu poštovanja ljudskih prava i prava pripadnika manjina. Njihovo efikasno sprovođenje reformi zasniva se na ovim osnovama. Civilno društvo i nezavisni mediji igraju ključnu ulogu u procesu demokratizacije.
5. EU podržava partnere sa Zapadnog Balkana u njihovoj posvećenosti nastavku jačanja dobrosusjedskih odnosa, regionalne stabilnosti i uzajamne saradnje. To naročito uključuje pronalaženje i primjenjivanje definitivnih, inkluzivnih i obavezujućih rješenja za njihove bilateralne sporove ukorijenjene u naslijeđu iz prošlosti i ulaganje dodatnih napora u pomirenje.
6. Izgradnja guste mreže veza i prilika u regionu i u EU je od ključnog značaja za približavanje naših građana i ekonomija, kao i za jačanje političke stabilnosti, ekonomskog prosperiteta, kulturnog i društvenog razvoja. Nadovezujući se na ostvareni napredak, uključujući i kroz regionalne inicijative, zalažemo se za značajno jačanje mogućnosti povezivanja u svim dimenzijama: transportnoj, energetskoj, digitalnoj, ekonomskoj i ljudskoj.
7. EU je saglasna s unapređenjem tržišnog i investicionog okruženja na Zapadnom Balkanu radi bržeg kretanja ka digitalnoj ekonomiji i održivom i ekološkom društvu u skladu s Pariskim ugovorom. Energetska sigurnost će imati prioritet, uključujući unaprijeđenu energetsku efikasnost, bolju prekograničnu povezanost, diversifikaciju izvora i trasa, kao i kroz uravnotežen energetski miks s boljom integracijom obnovljive energije.
8. Poseban naglasak će biti stavljen na kreiranje daljnjih mogućnosti za mlade, uz osiguravanje da to doprinosi socio-ekonomskom razvoju Zapadnog Balkana.
9. U tom smislu, EU pozdravlja posvećenost partnera sa Zapadnog Balkana, između ostalog, ubrzanom sprovođenju pravnih tekovina iz Ugovora o energetskoj zajednici i Ugovora o transportnoj zajednici, radi eliminisanja svih administrativnih prepreka na granicama, učešća na regionalnom tržištu električne energije i hitnog sprovođenja Višegodišnjeg akcionog plana za razvoj regionalnog ekonomskog prostora iz jula 2017. godine. EU će nastaviti podržavati ove napore.
10. EU i partneri sa Zapadnog Balkana dijele brojne sigurnosne izazove koji zahtijevaju koordinirane individualne i kolektivne aktivnosti. Kada sarađujemo, možemo efektivno riješiti ove izazove. Naša saradnja na zaustavljanju nezakonitih migracionih tokova pokazala je svoju vrijednost i nastavit ćemo njen daljnji razvoj.
11. Borba protiv terorizma i ekstremizma, uključujući i borbu protiv finansiranja,
radikalizacije i vraćanja stranih terorističkih boraca zahtijeva našu intenzivnu saradnju.
12. EU i partneri sa Zapadnog Balkana potvrđuju da su rezultati borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala od ključnog značaja za političku i socio-ekonomsku transformaciju regiona, kao i za stabilnost i sigurnost u regionu, koji su u najboljem interesu njihovih građana. EU pozdravlja njihovu posvećenost preduzimanju odlučnih akcija, u saradnji sa EU i u međusobnoj saradnji, protiv trgovine ljudima, uzgoja droge i krijumčarenja ljudi, droge i oružja.
13. EU pozdravlja doprinos partnera sa Zapadnog Balkana njihovoj zajedničkoj vanjskoj i sigurnosnoj politici (ZSBP) u svim njenim aspektima i očekuje progresivno produbljivanje saradnje na ovom polju, posebno u pogledu jačanja usklađenosti, prvenstveno u pogledu važnih pitanja od zajedničkog interesa.
14. Dezinformisanje i druge hibridne aktivnosti bit će predmet zajedničke borbe kroz jaču saradnju na polju prilagodljivosti, sajber sigurnosti i strateške komunikacije.
15. Radi ubrzanog poboljšanja života naših građana u oblasti povezivanja i sigurnosti u pogledu evropske perspektive Zapadnog Balkana, danas, koristeći relevantne aspekte saopćenja Komisije usvojenog 6. februara 2018. godine, EU predstavlja Prioritete programa samita u Sofiji za EU i Zapadni Balkan, koji je priložen uz ovu Deklaraciju.
16. EU pozdravlja namjeru Hrvatske da bude domaćin samita EU – Zapadni Balkan
tokom svog predsjedavanja 2020. godine.
17. Napominjemo da je naši partneri sa Zapadnog Balkana sami usklađuju sa navedenim tačkama.
Foto: EPA-EFEFoto: EPA-EFE

Aneks uz Deklaraciju

PRIORITETI PROGRAMA SAMITA U SOFIJI
Jačanje podrške vladavini prava i dobrom upravljanju
• Jačanje podrške za reformu pravosuđa i napore u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala, uključujući i razvoj kapaciteta za sprečavanje korupcije
• Proširivanje savjetodavnih misija za vladavinu prava s jačom podrškom država članica i EU
• Jačanje nadzora nad reformama kroz sistematične misije za ekspertsku provjeru zasnovanu na slučajevima
• Uvođenje praćenja suđenja u slučajevima teške korupcije i organizovanog kriminala
• Aktivnosti usmjerene ka boljem mjerenju rezultata reforme pravosuđa
• Podrška u implementaciji rješenja za Zapadni Balkan kroz Evropsku zadužbinu za demokratiju u oblasti nezavisnih i pluralističkih medija i civilnog društva
Jačanje angažovanja u pogledu sigurnosti i migracija
• Korak naprijed u zajedničkim aktivnostima u borbi protiv terorizma i sprečavanju
radikalizacije i nasilnog ekstremizma, u vezi s inicijativom Zapadnog Balkana za borbu protiv terorizma
• Značajno jačanje operativne saradnje u borbi protiv međunarodnog organizovanog kriminala u prioritetnim oblastima, kao što su oružje, droga, krijumčarenje migranata i trgovina ljudima
• Priprema obnovljenog akcionog plana za saradnju u oblasti naoružanja kako bi se efikasnije riješila pitanja nezakonitog oružja i velikih zaliha oružja
• Jačanje podrške za razvoj kapaciteta u oblasti sajber sigurnosti i borbe protiv sajber kriminala
• Jačanje saradnje u oblasti upravljanja migracijama i granicama
• Daljnje jačanje saradnje između službenika za vezu postavljenih od EU (Evropska komisija i Evropska agencija za graničnu i obalnu stražu), država članica i nadležnih organa Zapadnog Balkana
• Formiranje međuagencijske radne grupe EU JHA kojom koordinira Komisija
• Produbljivanje i značajno proširenje saradnje i dijaloga o zajedničkoj vanjskoj i
sigurnosnoj politici/ Zajedničkoj sigurnosnoj i odbrambenoj politici
• Daljnji razvoj saradnje na aktivnostima koje se tiču hibridnih prijetnji, uključujući i jačanje strateške komunikacije
Podrška socio-ekonomskom razvoju i stavljanje posebnog akcenta na mlade
• Proširenje Investicionog okvira za Zapadni Balkan radi daljnjeg privlačenja i koordinacije ulaganja bilateralnih donatora i međunarodnih institucija za investicije
• Značajno jačanje odredbi o garancijama Investicionog okvira za Zapadni Balkan radi privlačenja privatnih ulaganja
• Jačanje podrške obrazovanju, posebno uvođenjem pilot projekta za mobilnost u stručnom obrazovanju i osposobljavanju
• Udvostručiti sredstva za Erasmus+ u regionu, uključujući osnivanje "Laboratorije za mlade Zapadnog Balkana" tokom 2018. godine, osiguravajući prostor za inovativno donošenje odluka kojima se rješavaju pitanja potreba mladih i za rješavanje problema odliva mozgova
• Proširenje obima i dometa Regionalne kancelarije za saradnju mladih i uvođenje
intraregionalne šeme mobilnosti
• Osiguravanje napretka u sprovođenju Regionalnog ekonomskog prostora, uključujući iskorak u radu na priznavanju kvalifikacija i napredak na olakšavanju trgovine u regionu Zapadnog Balkana
• Napredak Bosne i Hercegovine i Srbije u njihovom procesu pristupanja Svjetskoj trgovinskoj organizaciji
Jačanje povezivanja
• Predstavljanje novog paketa projekata za povezivanje (sa značajnim bespovratnim sredstvima EU kao prednošću) kroz Investicioni okvir za Zapadni Balkan, uključujući podršku za Plavi autoput i Autoput mira (Niš-Priština)
• Podrška većem korištenju prilika predviđenih važećim odredbama Instrumenta za povezivanje Evrope na Zapadnom Balkanu
• Proširenje Energetske unije EU na Zapadni Balkan, fokusiranje na energetsku sigurnost i diversifikaciju izvora i dobavljača, uključujući i strategiju na regionalnom nivou u pogledu korištenja prednosti obnovljivih izvora, prvenstveno hidroenergije
• Rad na završetku formiranja Regionalnog tržišta električne energije na Zapadnom Balkanu i osiguravanje da isto bude integrisano u interno tržište električne energije EU, uključujući i kroz inicijativu za gasno povezivanje Centralne i Jugoistočne Evrope (CESEC)
• Daljnja podrška kreiranju jedinstvenog regulatornog prostora i efektivnom procesu reforme tržišta energije u okviru Ugovora o energetskoj zajednici
• Potpisivanje sporazuma/memoranduma o razumijevanju u pogledu izgradnje gasnog interkonektora Bugarska-Srbija
• Početak sprovođenja Ugovora o transportnoj zajednici i funkcionisanja njegovog sekretarijata
• Potpisivanje sporazuma o sjedištu za sprovođenje Ugovora o transportnoj zajednici (Beograd)
• Odobravanje Ministarske deklaracije o transportu donijete na danima TEN-T-a u Ljubljani, uključujući i akcioni plan za prioritetnu listu graničnih prijelaza
• Odobravanje Ministarske deklaracije o transportu u pogledu sigurnosti drumskog
saobraćaja donijete na danima TEN-T-a u Ljubljani i akcionog plana
• Podrška novoj strategiji željezničkog saobraćaja za uvođenje Zapadnog Balkana u glavnu mrežu i tržište EU
Digitalna agenda za Zapadni Balkan
• Predstavljanje Digitalne agende za Zapadni Balkan, uključujući i plan za olakšavanje smanjenja troškova rominga
• Uvođenje značajnog paketa tehničke pomoći za identifikaciju potencijalnih digitalnih ulaganja (uključujući širokopojasna) kroz Investicioni okvir za Zapadni Balkan/Instrument za pretpristupnu pomoć
Podrška izmirenju i dobrosusjedskim odnosima na Zapadnom Balkanu
• Podrška borbi protiv nekažnjivosti kroz podršku Mehanizmima za međunarodne krivične sudove i Specijalnom sudu za Kosovo1, kroz EULEKS *
• Otvaranje prozora u Programu EU Kreativna Evropa
• Promovisanje produbljenja veza među civilnim društvima Zapadnog Balkana, uključujući i kroz podršku za projekte Fonda za Zapadni Balkan
Ovi Prioriteti programa sprovodit će se na statusno neutralan način i ne dovodeći u pitanje diskusije o sljedećem višegodišnjem finansijskom okviru. Evropska unija Zapadni Balkan Samit u Sofiji Prijavi grešku